5 หลักต้องรู้ ฟ้องชู้ เรียกค่าทดแทน

ก่อนที่จะมีการฟ้องชู้ได้นั้น บุคคลจะต้องมีการจดทะเบียนสมรสกันถูกต้องตามกฎหมายเสียก่อน และกฎหมายไม่ได้จำกัดการสมรสไว้เฉพาะชายสมรสกับหญิงเท่านั้น  แต่การสมรส ไม่ว่าจะเป็นเพศไหนๆ สามารถสมรสกันได้หมด เช่น ชายสมรสกับชาย หรือหญิงสมรสกับหญิง  

หลักเกณฑ์การฟ้องชู้ตามกฎหมายใหม่ (พ.ศ. 2568) ภายใต้ พรบ. สมรสเท่าเทียม มีการเปลี่ยนแปลงสำคัญที่ช่วยให้การฟ้องร้องทำได้ครอบคลุมและง่ายขึ้น ดังนี้

1. ความเท่าเทียมทางเพศในการฟ้องชู้

ในกฎหมายเดิม การฟ้องชู้จำกัดเฉพาะชายฟ้องชายชู้ หรือหญิงฟ้องหญิงชู้ แต่ตามกฎหมายใหม่ ชู้จะเป็นเพศอะไรก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นคู่สมรสเพศเดียวกัน (เกย์, เลสเบี้ยน) หรือคู่สมรสต่างเพศ ก็สามารถฟ้องร้อง “ชู้” ได้โดยไม่จำกัดเพศอีกต่อไป

2. ไม่จำเป็นต้อง “แสดงตนโดยเปิดเผย”

นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดประการหนึ่ง:

• กฎหมายเดิม: หากภรรยาจะฟ้องหญิงชู้ ต้องมีหลักฐานว่าหญิงนั้นแสดงตนโดยเปิดเผย เช่น พาออกงาน สังคมรับรู้ หรือลงรูปคู่ในโซเชียลมีเดีย หากแอบคบกันหลบๆ ซ่อนๆ ศาลอาจยกฟ้องได้
• กฎหมายใหม่: มาตรา 1523 วรรค 2 ระบุชัดเจนว่า ไม่จำเป็นต้องแสดงตัวโดยเปิดเผย เพียงแค่มีพฤติการณ์ “ล่วงเกินไปในทำนองชู้” ก็สามารถฟ้องได้ทันที 

3. นิยามของ “การล่วงเกินในทำนองชู้”

การฟ้องชู้ไม่จำเป็นต้องมีหลักฐานถึงขั้นมีเพศสัมพันธ์กัน หรือต้องมีคลิปขณะนอนด้วยกัน พฤติกรรมที่เข้าข่ายล่วงเกินในทำนองชู้ ได้แก่:

• การกอด จูบ หอมแก้ม หรือโอบกอดในลักษณะที่เกินกว่าเพื่อนหรือประเพณีวัฒนธรรมจะรับได้
• การจับของสงวนหรือกระทำการลามก ไม่ว่าจะทำในที่ลับหรือที่แจ้ง
• ความสัมพันธ์แบบชั่วคราว เช่น One-night stand, เด็กไซด์ไลน์ หรือเด็กบาร์โฮส ที่มีการล่วงเกินคู่สมรสของผู้อื่นเพื่อหวังเงินหรือการเลี้ยงดู ก็สามารถฟ้องได้

4. เกณฑ์การกำหนดค่าทดแทน (ค่าเสียหาย)

1. ฐานะทางสังคม 
2. การศึกษา 
3. ระยะเวลาการแต่งงาน 
4. ความร้ายแรงของพฤติกรรม

5. ระยะเวลาในการยื่นฟ้อง (อายุความฟ้องชู้) 

คู่สมรสฝ่ายที่เสียหาย  สามารถฟ้องเรียกค่าเสียหายจากผู้ที่กระทำการ “ในทำนองชู้” ได้โดยผู้เสียหาย ไม่จำเป็นต้องฟ้องหย่า ควบคู่ไปด้วยก็ได้ แต่ต้องดำเนินการภายใน อายุความ 1 ปี นับตั้งแต่ทราบเรื่องและรู้ตัวผู้กระทำผิด

การเตรียมหลักฐานก่อนฟ้องชู้

1.หลักฐานความเป็นคู่สมรส 

•  สำเนาใบสำคัญการสมรส
• สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของผู้ฟ้องคดี
• สำเนาใบเปลื่ยนชื่อของเรา หรือของคู่สมรส
• ทะเบียนบ้านของผู้ฟ้องคดี
• สูติบัตร (เฉพาะในกรณีมีบุตรด้วยกัน)

2.หลักฐานความเป็นชู้

• หลักฐานการล่วงเกินทางกายเป็นภาพถ่าย หรือคลิป VDO  เช่น ภาพถ่ายหรือวิดีโอการ กอด จูบ หอมแก้ม หรือการโอบกอด ในลักษณะที่เกินกว่าเพื่อนหรือประเพณีวัฒนธรรมปกติจะรับได้ รวมถึงการจับของสงวนหรือกระทำการลามก ไม่ว่าจะทำในที่ลับหรือที่แจ้ง และไม่ว่าจะมีคนเห็นหรือไม่ก็ตาม หลักฐานที่ใช้ฟ้องชู้ “ไม่จำเป็นต้องเป็นหลักฐานการมีเพศสัมพันธ์” แต่ต้องแสดงให้เห็นถึง พฤติการณ์ “ล่วงเกินในทำนองชู้”  

หลักฐานที่ใช้ฟ้องชู้ “ไม่จำเป็นต้องเป็นหลักฐานการมีเพศสัมพันธ์” แต่ต้องแสดงให้เห็นถึง       พฤติการณ์    "ล่วงเกินในทำนองชู้"  

แต่หากมีหลักฐานชัดเจนว่ามี การร่วมประเวณีกัน เช่น คลิปวิดีโอ หรือหลักฐานการเข้าพักในห้องเดียวกัน จะเป็นหลักฐานที่ ช่วยให้เรียกค่าเสียหายได้สูงขึ้น

• หลักฐานการสนทนา ระหว่างชู้กับคู่สมรสทางโทรศัพท์มือถือ แอปพลิเคชั่นไลน์ เว็บไซด์เฟซบุ๊ก แอพพลิเคชั่นหาคู่  เช่น ข้อความการพูดคุยในทางชู้สาว โดยเฉพาะ การพูดคุยในทำนองเซ็กส์ หรือพูดถึงการมีอะไรกันแล้ว ถือเป็นหลักฐานที่มีน้ำหนักมากในการพิสูจน์ความสัมพันธ์ 
• หลักฐานการเข้าโรงแรม เช่น ใบเสร็จค่าที่พัก ใบเสร็จร้านอาหาร สถานที่ท่องเที่ยว หลักฐานการโอนเงินให้กับชู้  รวมถึงหลักฐานการเดินทางจาก Google Map
• หลักฐานการซื้อทรัพย์สินให้กัน เช่น ซื้อรถ ซื้อบ้าน ซื้อเครื่องประดับ ฯลฯ 
• หลักฐานการโอนเงินให้กัน เช่น มีการโอนเงินค่าเลี้ยงดูให้กันตลอดทุกเดือน 
• หลักฐานการแสดงตนโดยเปิดเผย (เพื่อเพิ่มค่าเสียหายให้สูงขึ้น) ถึงแม้ปัจจุบันจะไม่ต้องพิสูจน์ว่าชู้แสดงตัวโดยเปิดเผยก็ฟ้องชนะได้ แต่หากมีหลักฐานว่าชู้มีการ โพสต์รูปคู่ลง Facebook/Instagram หรือพาออกงานสังคม หลักฐานส่วนนี้จะช่วยให้ศาลกำหนด ค่าเสียหายให้สูงขึ้น เนื่องจากสร้างความเสียหายต่อชื่อเสียงและครอบครัวมากขึ้น

3. หลักฐานเพื่อใช้ประกอบการพิจารณากำหนดค่าทดแทน 

• หลักฐานเกี่ยวฐานะทางสังคมของทุกฝ่าย เช่น การดำรงตำแหน่งนักการเมือง การประกอบอาชีพดารา หรืออาชีพที่มีคนรู้จักเป็นจำนวนมาก 
• หลักฐานเกี่ยวกับอาชีพ รายได้ทุกฝ่าย   เช่น สลิปเงินเดือน หนังสือรับรองเงินเดือน
• หลักฐานเกี่ยวกับวุฒิการศึกษาทุกฝ่าย  เช่น สำเนาใบปริญญาบัตร 
• หลักฐานเกี่ยวกับการจัดงานแต่งงาน
• ระยะเวลาที่แต่งงานใช้ชีวิตร่วมกัน (ยิ่งนานยิ่งมีค่าทดแทนสูง)
• การมีบุตรร่วมกัน
• ลักษณะความสัมพันธ์ในครอบครัวก่อนเกิดเหตุการณ์มีชู้ (เช่น ครอบครัวมีความสุขและรักใคร่กันดี)
• ลักษณะความสัมพันธ์ในครอบครัวหลังเกิดเกตุการณ์มีชู้ (เช่น ครอบครัวแตกสลายและบุตรขาดความรักจากครอบครัว)
• การเปิดเผยความสัมพันธ์ในการเป็นชู้ (ยิ่งถ้ามีการเปิดเผยต่อสาธารณะก็มีค่าทดแทนสูงตามไปด้วย)
• ระยะเวลาเป็นชู้
• ผู้ซึ่งเป็นชู้จะต้องรู้ว่ากำลังเป็นชู้ และผู้ซึ่งเป็นชู้ก็ยังจงใจละเมิดสิทธิคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งด้วย (หากไม่รู้ว่ากำลังเป็นชู้กับคู่สมรสผู้อื่น ก็อาจจะเรียกค่าทดแทนได้น้อยหรือไม่ได้เลย)
• ความสำนึกผิดหลังถูกจับได้ว่าคบชู้
• มีการฟ้องหย่า เพื่อเรียกทรัพย์สินจากอีกฝ่าย (คู่สมรส) ร่วมด้วยหรือไม่

ข้อควรระวังสำคัญที่สุดในการฟ้องชู้ 

ในการฟ้องชู้ หากคู่สมรสฝ่ายที่ได้รับความเสียหาย “ยินยอม” หรือ “รู้เห็นเป็นใจ” ให้คู่สมรสของตนมีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับบุคคลอื่น จะไม่สามารถเรียกค่าทดแทนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคท้าย บัญญัติไว้อย่างชัดเจนว่า ถ้าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจให้อีกฝ่ายหนึ่งกระทำการตามมาตรา 1516 (1) เช่น มีชู้ หรืออุปการะเลี้ยงดูผู้อื่นฉันคู่สมรส  หรือให้ผู้อื่นล่วงเกินคู่สมรสของตนในทำนองชู้ คู่สมรสฝ่ายนั้นจะเรียกค่าทดแทนไม่ได้ หากมีการฟ้องชู้ไปแล้ว และจำเลยพิสูจน์ได้ว่า คุณยินยอมให้ความสัมพันธ์นั้นเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการตกลงกันด้วยวาจา หรือพฤติการณ์ที่ยอมรับในทางปฏิบัติ ศาลจะพิพากษายกฟ้องและคุณจะไม่ได้รับค่าทดแทนใดๆ เลย

พฤติการณ์ที่ถือว่าเป็นการ “ยินยอม” หรือ “รู้เห็นเป็นใจ” ที่ศาลจะรับฟังว่ามีการยินยอมหรือไม่ จะต้องมีพฤติการณ์ที่ชัดเจนและเป็นพิเศษจริงๆ เช่น 

• การใช้ชีวิตร่วมกัน: เช่น การอาศัยอยู่บ้านหลังเดียวกันสามคน (สามี ภริยา และชู้) หรือมีหลักฐานการไปเที่ยวด้วยกันอย่างเปิดเผย

• การเกื้อกูลกันทางทรัพย์สิน: เช่น เมียน้อยโอนเงินส่งเสียเลี้ยงดูเมียหลวงทุกเดือน หรือเมียหลวงเลี้ยงลูกให้เมียน้อย

• การส่งเสริมให้มีชู้: เช่น การหาเมียน้อยให้สามี หรือในบางกรณีคือการยอมให้คู่สมรสไปประกอบอาชีพขายตัว

• มีข้อความหรือบันทึก: มีหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรหรือข้อความแชทที่แสดงถึงการยอมรับหรือยินยอมให้ความสัมพันธ์นั้นดำเนินต่อไป

พฤติการณ์ที่ถือว่าเป็นการที่ไม่ใช่ “การยินยอม” ข้อสังเกตว่าพฤติกรรมบางอย่างอาจถูกอ้างว่าเป็นการยินยอมแต่ศาลอาจไม่รับฟังเสมอไป เช่น 

• “นิ่ง” ไม่ใช่ “ยินยอม”: การที่เมียหลวงรู้เรื่องแล้วนิ่งเฉย หรือไม่ฟ้องร้องในทันทีทันใด ไม่ได้หมายความว่ายินยอมเสมอไป,

• “เงียบ” ไม่ใช่ “ไม่ติดใจ”: การเงียบอาจมีเหตุผลอื่น เช่น ความจำเป็นในครอบครัว ซึ่งไม่ถือเป็นการสละสิทธิในการฟ้อง

• ไม่มีเหตุผลพิเศษ: ปกติภริยาย่อมต้องรักใคร่หวงแหนสามี มิให้ไปมีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับหญิงอื่น เว้นแต่จะมีเหตุผลพิเศษอย่างยิ่งจริงๆ,

ในคดีฟ้องชู้ หากมีการต่อสู้ในประเด็นเรื่องการยินยอม “ภาระการพิสูจน์ตกเป็นหน้าที่ของฝ่ายชู้” (จำเลย) ที่จะต้องนำสืบให้ศาลเห็นอย่างชัดเจนว่าคู่สมรสโจทก์มีการยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจจริงๆ

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง 

 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  มาตรา  1523 “ เมื่อศาลพิพากษาให้หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสิทธิได้รับค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งและจากผู้ซึ่งได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ซึ่งเป็นเหตุแห่งการหย่านั้น

            คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเรียกค่าทดแทนจากผู้ซึ่งล่วงเกินคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งไปในทำนองชู้ หรือจากผู้ซึ่งแสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งในทำนองชู้ก็ได้

            ถ้าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจให้อีกฝ่ายหนึ่งกระทำการตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) หรือให้ผู้อื่นกระทำการตามวรรคสอง คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนั้นจะเรียกค่าทดแทนไม่ได้ ”

 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  มาตรา 1529 “ สิทธิฟ้องร้องโดยอาศัยเหตุในมาตรา ๑๕๑๖ (๑) (๒) (๓) หรือ (๖) หรือมาตรา ๑๕๒๓ ย่อมระงับไปเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันผู้กล่าวอ้างรู้หรือควรรู้ความจริงซึ่งตนอาจยกขึ้นกล่าวอ้าง

            เหตุอันจะยกขึ้นฟ้องหย่าไม่ได้แล้วนั้น อาจนำสืบสนับสนุนคดีฟ้องหย่าซึ่งอาศัยเหตุอย่างอื่น ”